ELLEBOOGKLACHTEN

Wat is een tenniselleboog?

Een tenniselleboog is letsel aan de spieren en pezen aan de buitenkant (laterale zijde) of binnenkant (mediale zijde) van de elleboog  als  gevolg van overbelasting of herhaald zware belasting van de elleboog.
In de onderarm lopen veel spieren en vooral pezen waarmee je pols en vingers kunt strekken en buigen. De strekspieren/pezen zitten vast aan de buitenste elleboogknobbel, de buigers aan de binnenste elleboogknobbel. De buitenste elleboogknobbel is betrokken bij een tenniselleboog, de binnenste bij wat men noemt een golfers elleboog. Het is  zo dat spieren overgaan in pezen, die op hun beurt overgaan in het beenvlies om het bot waar ze aan vast zitten. Met de diagnose "tenniselleboog" wordt vaak bedoeld dat het gebied rond de aanhechting van de pezen aan het beenvlies pijn doet. De Latijnse naam van tenniselleboog geeft aan dat het om een ontsteking gaat. Dat is echter een iets te simpele voorstelling van zaken. Het is waarschijnlijker dat het weefsel van de pees gedegenereerd raakt. Mogelijk speelt de slechte bloeddoorstroming van pezen daarbij een rol. Een andere theorie is dat er kleine scheurtjes in een pees ontstaan die niet goed genezen, dan opnieuw beschadigd raken, enz.

Belangrijke basiskennis
1. Een tennisarm is geen ontsteking. Bij een ontstekingsreactie zou de arm warm aanvoelen en eventueel ook nog gezwollen zijn. Maar dat is bij een tennisarm niet het geval! Alle behandelingen die zich richten op een ontsteking zullen geen succes hebben of de zaak verslechteren. Dus niet koelen, niet immobiliseren of laten rusten of ontzien en ontstekingsremmers helpen alleen om dat het symptoom de pijn bestreden wordt.
2. Het is een vorm van kramp. Het gaat om een blijvende geïrriteerdheid van peesaanhechting die ontstaat door verkramping van de grote onderarmspier. Deze spier loopt als men de arm op een tafel legt van de elleboog naar de hand. Soms gaat dit ook gepaard met een lichte vorm van peesverkorting. De permanente kracht van de spieren op de pezen en van de pezen op de zenuwen op de plek waar de pees zich hecht aan het bot veroorzaakt de pijn. De verkramping veroorzaakt een vicieuze cirkel van pijn, verkramping, meer pijn, meer verkramping enz.

Oorzaak van het letsel

Laterale epicondylitis
Letsel aan het laterale deel van de elleboog is het meest voorkomende armletsel bij tennis. Een tennis elleboog  wordt meestal veroorzaakt door overbelasting van de  strekpezen van de onderarm, met name de extensor carpi radialis brevis. Dit letsel is meestal het resultaat van:
(1) een met één hand geslagen backhand met weinig techniek (de bal wordt geraakt met de voorkant van de schouder naar omhoog gericht en kracht ontwikkeld vanuit de onderarmspieren),
(2) een plotseling ingezette forehand swing waarbij de pols extreem draait om het racket loodrecht verticaal  naar de bal te brengen, of
(3) het serveren als de bal met full power en snelheid wordt geslagen met een naar binnen gedraaide pols(handpalm naar beneden gedraaid) waarbij kracht vanuit de pols wordt gezet waardoor de spanning op de pezen extreem toeneemt.
Mediale epicondylitis
Mediale epicondylitis is minder algemeen en treedt over het algemeen op bij buigspier activiteiten en een binnenwaartse draai van de pols . Mediale epicondylitis is het gevolg van:
(1) een late forehand beweging waarbij de speler heel snel de pols buigt om het racket naar voren te brengen,
(2) het achterover halen van de arm en het daarbij fors kracht zetten bij het serveren, waarbij enorme spanning op de mediale weefsels van de elleboog optreden ,
(3) in de rechter elleboog  bij een rechtshandige golf swing wanneer de club meer met de rechterarm naar beneden wordt geslagen dan dat de club met de linker arm wordt doorgehaald (ook bekend als de "golfers elleboog "), of
(4) onjuiste techniek bij bepaalde zwemslagen, vooral bij de rugslag (ook bekend als de "zwemmers elleboog ").

Je moet in gedachten houden dat een tenniselleboog niet beperkt is tot personen die tennis, golf, baseball spelen of zwemmen maar het gevolg kan zijn van elke activiteit waarbij het laterale of mediale deel van de elleboog  onder soortgelijke herhalende stress en druk komt te staan. (b.v. timmeren, het herhaaldelijk draaien van een moersleutel, overdadig  gebruik van een schroevendraaier, computerwerk, excessief handenschudden).

Kenmerken en symptomen

  1. problemen met vasthouden, knijpen, of het oppakken van objecten
  2. pijn, stijfheid, of onvoldoende elleboog- en hand beweging
  3. spanning in de onderarmspieren  
  4. onvoldoende kracht in de onderarm spieren  en hand
  5. een pijnlijk gevoel bij of in de buurt van de aanhechtingsplaatsen van de spieren aan de laterale of mediale zijde van de elleboog 

Herstel

Een tenniselleboog is vaak een slepende toestand. Het is daarom van groot belang dat je alleen maar met oefeningen etc. revalideert als je minimaal of geen pijn voelt.  Als algemene richtlijn kan worden gesteld dat  hoe chronischer of hoe langer je last hebt van je elleboog, hoe langer de revalidatietijd zal duren (tot wel minstens 8 weken..).
Een tenniselleboog wordt chronisch als er niet goed voor wordt gezorgd.  Daarom mag je ook niet doorgaan met oefeningen voordat je geen of bijna geen pijn meer ervaart bij de activiteiten die je nu doet.  Het opnieuw verkrijgen van de volledige kracht en flexibiliteit is noodzakelijk voordat je weer op je oude niveau met je activiteiten probeert bezig te gaan.  
De volgende behandelingsmethodes zijn gebruikelijk:
  1. toepassen van een brace
    De brace wordt vlak onder de elleboog aangebracht. Het is de bedoeling om de aanhechting van de pezen aan het opperarmbeen rust te geven. Nadeel is dat een brace de bloeddoorstroming in de regio niet bevordert. De brace moet niet te smal zijn en het steekt nogal nauw hoe en waar hij moet zitten. Probeer het eventueel 1 a 2 weken, bij voorkeur onder begeleiding van een fysiotherapeut en met een aangemeten exemplaar van een speciaalzaak op dit gebied.
  2. ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's): zal meestal afgezien van pijnvermindering niet veel effect hebben. Het drukt de pijn weg en je mist daardoor de signaalfunctie van pijn..
  3. injectie met corticosteroïden, sterk af te raden: doordat de injectie lange tijd heel effectief de pijn wegdrukt denk je dat je alles weer kan doen en maak je daardoor het probleem misschien veel erger. De ingebrachte corticosteroïden kunnen op den duur de pezen  fors (blijvend) beschadigen..
  4. operatie 
    In de oude vorm werd de verbinding van 1 of meer pezen met de elleboogknobbel doorgesneden. Deze operatievorm is sterk af te raden. Tegenwoordig probeert men tijdens de operatie het gedegenereerde weefsel te verwijderen. Indien gevolgd door een kwalitatief oefenprogramma leidt dit tot aanzienlijk betere resultaten.
  5. behandeling met warmte (bv. ultrasound) of kou: bevordert de bloeddoorstroming.

Wat minder vaak toegepast wordt, maar de beste kansen biedt is frictiemassage.  Normaal is frictie massage dwars op de richting van de vezels, maar in deze situatie wordt aanbevolen  met de vezels mee te gaan. De werking berust voor een deel op het stimuleren van de bloedsomloop. Pezen zijn nl. slecht doorbloed en genezen daardoor langzaam. Een ander aspect is dat door de massage zwakke en ontstoken weefsels worden afgebroken, afvalstoffen worden afgevoerd en weefsels weer op een gezonde manier worden geprikkeld om te regenereren.  Belangrijke bijdragen aan herstel:
1. De arm niet te veel sparen: alles gewoon blijven doen, ook al is dit (enigszins) pijnlijk. De tennisarm wordt daardoor niet erger !
2. Dagelijks stretchoefeningen doen totdat de tennisarm weg is.
3. Aan een rekstok gaan hangen (en eventueel opdrukken ter ondersteuning).

Bij de start van de therapie, zeker in de eerste weken, kan het echter soms enigszins pijnlijker worden, voor de verbetering intreedt. Daarentegen melden velen die de stretchtherapie volgen gelijk na 1 of enkele dagen een snelle verbetering!
Het stretchen moet minstens een tot twee minuten duren met een vaste, constante belasting. Niet afwisselen van een zwakke tot een sterkere belasting. Niet veren, niet afwisselend meer en minder rekken. Dus met een vaste, constante kracht belasten totdat de spier enigszins trekt. Je mag het in het begin best goed voelen maar het mag zeker niet extreem pijnlijk zijn. Dus niet meteen bij het begin te sterk overstretchen (vooral de eerste dagen voorzichtig beginnen). In het begin met grote kracht stretchen helpt niet sneller en kan tot overrekken en op korte termijn erge klachten geven. U zult merken dat bij het trekken (de lichte pijn) al na twintig tot dertig seconden ophoudt. Hierna voelt de arm enigszins stijf aan en het loslaten van de belasting is even pijnlijk, maar houdt daarna meteen op.

Stretchen bij een tennisarm (probleem zit aan de buitenkant)
Laat je arm langs het lichaam hangen met de binnenkant van de hand tegen de buitenkant van je been. Maak van die hand een vuist en neem die vuist vast in de andere hand. Trek nu die vuist omhoog in de richting van uw hoofd. Je arm moet daarbij gestrekt blijven.
Stretchen bij een golfarm (probleem zit aan de binnenkant)
De probleem-arm wordt naar voren gestrekt met de vlakke hand naar boven (praktisch naar buiten gedraaid). Dan met de goede hand de hand van de probleem arm naar beneden houden en dan naar je toe trekken. Zo moet een hoek van ongeveer 90 graden (haaks) tussen de arm en hand ontstaan. Zet kracht totdat het onaangenaam wordt en het stretchen merkbaar is.

Je  hoeft niet ongerust te zijn voor de pijn. Dat omhoog trekken mag je iets voelen en in het begin mag het zelfs lichtelijk pijn doen. Je zult merken dat de pijn na tien tot twintig seconden wegtrekt. Je  mag echter niet extreem rekken, extreme pijn helpt niet vanzelfsprekend beter en ook het polsgewricht kan overbelast worden! Na vijftien minuten mag het niet meer pijnlijker zijn als voor het stretchen. Als de algemene klachten toenemen, dan "overstretch" je, doe het iets minder aan (vooral minder kracht, minder lang, minder frequent).
Het stretchen zelf zou je tien tot twintig keer per dag kunnen uitvoeren. Je kunt het dertig seconden doen en vaker of meerdere minuten achter elkaar en wat minder frequent. Per dag zou je er ongeveer tien tot twintig minuten tijd aan moeten besteden.
Over het algemeen kan het revalidatie proces in drie fases worden verdeeld:
FASE 1
Doel: vermindering van de ontsteking en de pijn, bevordering van het herstel van het weefsel en het tegenhouden van de verslapping van het spierweefsel.

Volg gedurende
de acute fase van je kwaal, of het nu de mediale of laterale elleboog  betreft , de volgende principes:
Rust  dit betekent: vermijd verdere overbelasting, niet: totale inactiviteit.
Je moet zoveel mogelijk in beweging zien te blijven maar daarbij activiteiten vermijden die de pijn doen toenemen.. Absolute rust moet vermeden worden omdat het leidt tot spierverslapping, het weefsel in een slechtere conditie brengt en de bloedtoevoer naar het getroffen gebied vermindert, allemaal zaken die schadelijk zijn voor je herstel. Pijn is de beste gids om de haalbaarheid van bepaalde activiteiten te bepalen.
IJs  is aanbevolen zolang er sprake is van een ontsteking. Dit kan betekenen: gedurende het gehele revalidatieproces.  IJs vermindert het ontstekingsproces, vertraagt de lokale stofwisseling en helpt pijn en spierkramp te verminderen. Gebruik ijs nooit direct op de huid: doe ijsblokjes in een plastic zak en rol die in een doek voordat je de zak op de huid legt.
Druk
Gebruik een drukverband en leg de elleboog hoger neer dan de rest van je lichaam om de zwelling te laten afnemen.

FASE 2
Doel: verbeteren van de flexibiliteit, vergroten van de kracht en uithoudingsvermogen , vergroten van de functionele activiteiten en herstel van de functie

Rekken

[Stretch Image]Zachte rekoefeningen inclusief polsbuiging, strekking en rotatie.
D
e elleboog  moet uitgerekt worden en niet gebogen om de rek te vergroten tot zover als noodzakelijk. De rekking moet zo´n 20-30 seconden worden vastgehouden en 5-10 keer worden herhaald, tenminste 2 x per dag. Een al te sterke rekking moet worden vermeden - rek niet zover dat je extreem pijn ondervindt of pijn waarmee de symptomen weer optreden.
 
 
 

Versterken

Met gebogen elleboog  en ondersteunde pols doe je de volgende oefeningen:
Pols strekking.

[Extension Image 2][Extension Image 1]
Neem een klein gewicht in je hand met de palm van je hand naar beneden gericht.
Steun de onderarm tegen de rand van de tafel of op je knie zodat je alleen je hand kan
bewegen. Til de pols/hand langzaam omhoog (concentrische contractie) en laat het weer langzaam zakken (contractie).



Pols buiging.

Neem een klein gewicht in je hand met de palm van je hand naar boven gericht. Steun de onderarm tegen de rand van de tafel of op je knie zodat je alleen je hand kan bewegen. Buig de pols langzaam omhoog  (concentrisch) en laat het dan weer langzaam zakken (excentrische) (gelijk aan de vorige oefening)

Gecombineerde buiging / strekking.
Bevestig een eind van een touw aan een bezemsteel o.i.d. , bevestig het andere eind aan een gewicht. Strek, terwijl je staat, je armen en je ellebogen recht naar voren.
Til het gewicht van de grond op door de polsen  te draaien. De buigspieren worden getraind door de handpalm naar boven te laten wijzen, de strekspieren door de handpalmen naar beneden te laten wijzen

Onderarm draaiing
Pak een hamer, een baco of een soortgelijk stuk gereedschap met een redelijk gewicht in je hand met ondersteunde onderarm. Draai de handpalm naar beneden en kom terug in de uitgangspositie, draai dan de handpalm naar de andere zijde en herhaal dit. Om de weerstand te laten toenemen of afnemen kan je je hand verder weg of dichterbij de kop van het gewicht schuiven.

[Pronation Image 1] [Pronation Image 2] [Pronation Image 3]

[Finger Ext Image] Vinger extensie.
Doe een elastiekje om alle vijf de vingertoppen
.  Spreid de vingers 25 keer, herhaal dit 3 keer. Als de weerstand niet genoeg is, doe je er een tweede elastiekje bij of gebruik je een dikker elastiek.

 

[Ball Squeeze Image]Bal knijpen.
Neem een rubber bal of tennis bal in de palm van je hand, knijp er 25 keer in, en herhaal dit 3 keer. Als je teveel pijn voelt, neem dan een spons of een stuk schuimplastic.

 

Voor alle oefeningen (behalve de gecombineerde flexie/extensie oefening) geldt dat je die 10 keer achter elkaar moet doen, en dat 3-5 keer per dag. Doe de gecombineerde flexie/extensie oefening tot je moe wordt.  
Laat je bij alle oefeningen door je pijn leiden
- alle oefeningen moeten pijnvrij blijven...

Hoe verder te gaan..
Begin met een licht gewicht en doe 3 sets van 10 herhalingen. Als dit makkelijk gaat, ga je door naar 15 herhalingen.  Neem alleen een zwaarder gewicht als je zonder problemen 15 x 3 keer kunt doen. De stelling "geen pijn, geen winst" gaat hier absoluut NIET op.
Masseer na de oefeningen de gevoelige gebieden ongeveer 5 minuten lang met een ijsklontje. Je kunt ook een plastic bekertje met water vullen en die laten bevriezen en daarmee over de huid te strijken.
 

FASE 3

Doel: verbeteren  van de spiersterkte en uithoudingsvermogen, verbeteren van de flexibiliteit, en langzamerhand naar normale functiegebruik terugkeren.

Ga door met de stretch en versterkende oefeningen en benadruk hierbij de excentrische buiging en strekking van de pols. Laat het gewicht hierbij niet te snel vallen maar doe de bewegingen gecontroleerd. Werk bij de gecombineerde flexie/extensie oefening (onderarm draaiing) aan het versnellen van de beweging van het optillen van het gewicht omdat dit het uithoudingsvermogen verbetert.  Als de klachten verdwenen zijn en je weer volledige beweging en kracht voelt mag je langzamerhand weer je normale (sport) activiteiten oppakken. Een voorbeeld hoe je langzamerhand weer kunt gaan tennissen is als volgt:

Lateral Epicondylitis Mediale Epicondylitis
15 minuten alleen de forehand 15 minuten backhand en lobs
30 minuten alleen de forehand 30 minuten backhand en lobs
30 minuten forehand en tweehandige backhand 30 minuten backhand, lobs, forehand (geen top spin)
45 minuten forehand en backhand 45 minuten backhand, lobs, forehand
45 minuten alle slagen 45 minuten alle slagen
Serveren Serveren
Recreatief spel Recreatief spel
Competitie Competitie
Bron:o.a. NISMAT

Deze pagina is het laatst bijgewerkt op 11-12-2013